Puls życia 3 Mechanizmy Dziedziczenia Sprawdzian

Hej! Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego jesteście podobni do rodziców? Albo dlaczego macie kolor oczu po babci?

Wszystko to zawdzięczamy dziedziczeniu. Dzisiaj rozłożymy na czynniki pierwsze mechanizmy dziedziczenia, żeby nikt nie miał już z tym problemu. Przygotujcie się na sprawdzian!

Podstawowe pojęcia

Zacznijmy od definicji. Gen to podstawowa jednostka dziedziczności. Wyobraźcie sobie gen jako przepis na konkretną cechę, np. kolor włosów. Każdy z nas ma dwa zestawy genów - jeden od mamy, a drugi od taty. To bardzo ważne!

Allele to różne wersje tego samego genu. Na przykład, gen koloru włosów może mieć allel na włosy blond i allel na włosy brązowe. Mamy więc różne warianty "przepisu".

Genotyp to pełen zestaw genów, jakie posiadamy. To taka "książka kucharska" zawierająca wszystkie nasze geny. Fenotyp to cechy, które możemy zaobserwować. Kolor oczu, wzrost, to tylko przykłady. Fenotyp jest efektem interakcji genotypu ze środowiskiem.

Dominacja i recesywność

Niektóre allele są dominujące, a inne recesywne. Allel dominujący "maskuje" obecność allelu recesywnego. Wyobraźcie sobie, że macie przepis na ciasto z czekoladą (allel dominujący) i przepis na ciasto waniliowe (allel recesywny). Jeśli użyjecie obu przepisów, smak czekolady będzie bardziej wyczuwalny.

Aby cecha recesywna się ujawniła, potrzebne są dwa allele recesywne. Jeżeli ktoś ma jeden allel dominujący i jeden recesywny, to cecha dominująca będzie widoczna. Na przykład, brązowe oczy (B) dominują nad niebieskimi (b). Osoba o genotypie Bb będzie miała brązowe oczy.

Homozygota to sytuacja, gdy mamy dwa identyczne allele danego genu (np. BB lub bb). Heterozygota to sytuacja, gdy mamy dwa różne allele (np. Bb).

Prawa Mendla

Gregor Mendel, austriacki mnich, odkrył podstawowe prawa dziedziczenia. Jego eksperymenty na groszku cukrowym pozwoliły mu sformułować zasady, które obowiązują do dzisiaj.

I prawo Mendla (prawo czystości gamet) mówi, że każda gameta (komórka rozrodcza) zawiera tylko jeden allel danego genu. Czyli np. komórka jajowa albo plemnik ma tylko jedną wersję genu koloru oczu.

II prawo Mendla (prawo niezależnej segregacji) mówi, że allele różnych genów segregują niezależnie od siebie podczas powstawania gamet. Kolor oczu nie ma związku z kolorem włosów. Te geny dziedziczą się niezależnie.

Sprawdzian gotowości

Mam nadzieję, że teraz mechanizmy dziedziczenia są dla Was bardziej zrozumiałe. Pamiętajcie, żeby powtórzyć definicje i prawa Mendla. Powodzenia na sprawdzianie! Pamiętajcie genotyp i fenotyp, to podstawa.