Ciekawa Chemia 3 Węglowodory Sprawdzian B
Witajcie! Przed nami sprawdzian z węglowodorów. To nic strasznego, przejdziemy przez wszystko razem i zobaczycie, że to całkiem proste.
Podział i nazewnictwo węglowodorów
Zacznijmy od podstaw. Węglowodory dzielimy na nasycone i nienasycone. Nasycone to alkany, a nienasycone to alkeny i alkiny. Pamiętajcie o tym, to bardzo ważne!
Alkany mają wiązania pojedyncze. Ich wzór ogólny to CnH2n+2. Nazwy tworzymy od rdzenia liczebnika greckiego dodając końcówkę -an. Przykłady: metan, etan, propan, butan.
Alkeny posiadają jedno wiązanie podwójne. Wzór ogólny to CnH2n. Nazwy tworzymy podobnie jak alkany, ale dodajemy końcówkę -en. Przy wiązaniu podwójnym musimy wskazać jego położenie za pomocą numeru węglika.
Alkiny mają wiązanie potrójne. Ich wzór ogólny to CnH2n-2. Nazwy tworzymy z końcówką -in. Podobnie jak w alkenach, numerujemy wiązanie potrójne.
Reakcje charakterystyczne
Węglowodory ulegają różnym reakcjom. Ważne są reakcje spalania, addycji i substytucji.
Spalanie może być całkowite lub niecałkowite. Spalanie całkowite daje dwutlenek węgla i wodę. Spalanie niecałkowite daje tlenek węgla lub węgiel (sadzę) i wodę. Zapamiętajcie produkty tych reakcji!
Addycja to przyłączanie atomów do wiązań wielokrotnych (charakterystyczna dla alkenów i alkinów). Możemy przyłączać wodór (uwodornienie), chlorowce (chlorowanie, bromowanie) i inne związki.
Substytucja to podstawianie atomów wodoru innymi atomami (charakterystyczna dla alkanów). Przykładem jest reakcja chlorowania metanu.
Izomeria
Izomeria to zjawisko występowania związków o tym samym wzorze sumarycznym, ale różnej budowie. W węglowodorach występuje izomeria łańcuchowa i położenia wiązania wielokrotnego.
Izomeria łańcuchowa polega na różnym ułożeniu atomów węgla w łańcuchu. Izomeria położenia dotyczy położenia wiązania podwójnego lub potrójnego w łańcuchu.
Zastosowania węglowodorów
Węglowodory mają szerokie zastosowanie. Są używane jako paliwa, surowce do produkcji tworzyw sztucznych i rozpuszczalniki. Metan to składnik gazu ziemnego, a propan-butan to gaz płynny używany w butlach.
Eten (etylen) służy do produkcji polietylenu, a propen (propylen) do produkcji polipropylenu. Związki te są bardzo ważne w przemyśle chemicznym.
Podsumowanie
Pamiętajcie o podziale węglowodorów, ich nazewnictwie i wzorach ogólnych. Zwróćcie uwagę na reakcje charakterystyczne i izomerię. Powodzenia na sprawdzianie!
